U bent hier

NHG-Standpunt: e-health voor huisarts en patiënt

E-health staat volop in de belangstelling. In dit standpunt worden visie en beleid van het NHG op dit brede begrip samengevat.

Inleiding

E-health is een verzamelbegrip voor een veelheid van uiteenlopende toepassingen. Gemeenschappelijke noemer is min of meer het gebruik van internet (technologie) en het gebruik van multimediamogelijkheden.

Concreet kan het gaan om:

  • Toepassingen voor burger/patiënt, hieronder vallen informatieve websites, apps, ondersteuning van lotgenotencontact, het bieden van een Persoonlijk Gezondheids Dossier (PGD). Thuisarts.nl is een voorbeeld van een NHG aanbod in deze groep, de zelftriage app “Moet ik naar de dokter?” is een ander voorbeeld;
  • Toepassingen voor zorgverleners onderling, zoals telemedicine (zorg en behandeling op afstand) en teleconferencing;
  • Toepassingen in de interactie tussen zorgverlener en patiënt, zoals e-consult, online afspraken maken en telemonitoring;

Risico’s maar vooral kansen van e-health

Voor de meeste bestaande toepassingen is nog onvoldoende hard bewijs van positieve of negatieve effecten op kwaliteit van zorg, patiënttevredenheid of uitkomstmaten zoals tijd- en kostenbesparingen. Dit pleit enerzijds voor een kritische houding ten opzichte van met name complexe e-health interventies, zoals bijvoorbeeld zorg op afstand in plaats van face to face zorgverlening. Anderzijds mag dit geen drempels opwerpen voor innovatie en in gebruik nemen van vernieuwende toepassingen, die hun waarde nog moeten bewijzen.

Het NHG is voorstander van de nieuwe mogelijkheden die e-health toepassingen kunnen bieden aan burger, patiënt of zorgverlener en heeft dit ook zo verwoord in de Toekomstvisie Huisartsenzorg 2022. E-health biedt volop kansen voor huisartsen hun service/bereikbaarheid te verbeteren en zorg op een meer efficiënte manier te organiseren. Het NHG ziet het als haar taak haar leden te ondersteunen door middel van richtlijnen, praktische hulpmiddelen en onderbouwde adviezen ten aanzien van kwalitatief goede e-health toepassingen.

Wel zal iedere nieuwe faciliteit binnen het gehele palet zorgvuldig moeten worden beoordeeld op kansen en risico’s. Deze beoordeling ligt voor diverse toepassingen buiten de verantwoordelijkheid van het NHG. Medische websites en apps zijn er in vele soorten en maten. De kwaliteit en betrouwbaarheid van de geboden informatie en gegeven adviezen door derden is niet altijd gegarandeerd.

Prioriteit

Voor het NHG ligt de prioriteit bij toepassingen die de huisarts helpen in de zorg voor patiënten. Dit betreft in eerste instantie voorlichting en de mogelijkheden voor contact tussen huisarts en patiënt. Het NHG wil met name aandacht schenken aan drie thema’s:

  • Online dienstverlening van de huisarts: e-consult, online afspraken en online recepten aanvragen;
  • Ondersteuning van zelfmanagement door patiënten, onder meer door het individueel zorgplan;
  • Ondersteunen van de patiënt door het digitaal beschikbaar stellen van geselecteerde medische gegevens uit het HIS, bijvoorbeeld voor gebruik in een Persoonlijk Gezondheids Dossier;

Voorwaarden

Het NHG stelt de volgende voorwaarden aan e-health in de huisartsenzorg:

  • E-health moet ingebed zijn in de bestaande arts-patiënt relatie.
  • Digitale toepassingen voor de samenwerking tussen huisarts en patiënt zijn aanvullend op bestaande reguliere vormen van zorg. E-health wordt op maat en passend bij de patiënt ingezet (zie ook de toekomstvisie).
  • Het inzetten van e-health toepassingen door de huisarts gebeurt met inachtneming van algemene normen voor het waarborgen van privacy en vertrouwelijkheid. Deze normen zijn in brede zin van belang bij gegevensuitwisseling in de zorg en van groot belang voor de beroepsgroep en de patiënt;
  • Noodzakelijk voor de acceptatie van toepassingen is dat deze altijd zijn te koppelen aan, dan wel te integreren in het HIS van de huisarts.

Huidige en toekomstige toepassingen

Specifiek voor de samenwerking en communicatie tussen huisarts/praktijk en de patiënt zijn diverse toepassingen beschikbaar, zoals het e-consult, online afspraken maken en het digitaal aanvragen van herhalingsrecepten. Soms staan deze mogelijkheden op zichzelf, soms zijn ze gekoppeld aan het HIS of aan de praktijkwebsite.

Diverse nieuwe toepassingen zijn in ontwikkeling, zoals inzage in het HIS door de patiënt, videoconsulten, digitale instrumenten voor risico-inventarisatie (CVRM, COPD), online advisering (denk aan de Thuisarts griepcheck) en digitale zelfmanagement modules.

Naast toepassingen in de relatie huisarts-patiënt zijn er een veelheid aan oplossingen, zoals apps en websites, die deels informerend en deels interactief patiënten bedienen, zonder tussenkomst van de huisarts of een andere zorgverlener. Ook voor de huisarts zijn er volop digitale hulpmiddelen, naast of geïntegreerd in het HIS, zoals digitale nascholing, webcasts en apps.

Voor een uitgebreid overzicht van e-health in brede zin is de publicatie "Ordening in de wereld van eHealth" van Nictiz nuttig.

Sociale media zoals LinkedIn, Facebook en Twitter worden vaak in verband gebracht met e-health. Wat dit betreft onderschrijft het NHG de KNMG richtlijn sociale media (2011): het op een professionele wijze benutten van kansen die sociale media bieden.

Wat doet het NHG?

  • Ontwikkelen van richtlijnen en hulpmiddelen voor het verantwoord gebruik van e-health toepassingen in de praktijk, zoals e-consult, online afspraken en inzage in het HIS door de patiënt;
  • Kritisch volgen en op waarde schatten van nieuwe toepassingen, websites en apps en daarover communiceren. Het accent ligt daarbij op toepassingen die de dienstverlening of communicatie huisarts – patiënt kunnen ondersteunen, faciliteren en verbeteren;
  • Kennis delen via de NHG website (www.nhg.org) en HAweb.nl;
  • E-health toepassingen met bewezen toegevoegde waarde opnemen in de NHG Standaarden als optie naast reguliere interventies;
  • Doorontwikkelen van het informatieplatform Thuisarts.nl voor betrouwbare medische informatie en zelftriage;
  • Verder faciliteren en stimuleren van discussies en delen van kennis over het thema onder de leden;
  • Ontwikkelen van scholingsaanbod op het onderwerp e-health, in samenspraak met regionale partners en op basis van concrete vragen uit het veld;
  • Deelname aan landelijke initiatieven om e-health een plaats te geven in de huisartsenzorg. Samenwerken met koepels uit de trits patiënt/zorgverlener/zorgverzekeraar waar nodig.